Split second van Caja Cazemier: Rauwer dan Carry Slee

Ik las weer een keer een boek voor de oudere doelgroep. Ik vind de boeken van Caja Cazemier altijd zeer realistisch, maar ook heel heftig. Een tikje zwaarder nog dan de Carry Slee boeken, die zijn nog kinderlijk in vergelijking. De onderwerpen zijn wel echt heel goed voor een middelbare school! Jammer dat deze boeken op havo en vwo snel te licht worden bevonden, want het zijn maar C-boeken. Of is dat tegenwoordig niet meer zo? In mijn herinnering moesten we al heel snel overstappen naar de volwassen romans.

Het verhaal: Eén moment, levenslange gevolgen

In Split second maken we kennis met de zestienjarige Thijs. Thijs is een gewone jongen, maar hij draagt — net als veel jongeren om hen heen — een mes bij zich. Niet met de intentie om het te gebruiken, maar voor een vals gevoel van veiligheid. Totdat het op een dag gruwelijk misgaat. In een 'split second', een impulsieve reactie tijdens een confrontatie, steekt hij iemand neer.

Vanaf dat moment is de wereld van Thijs onherkenbaar veranderd. Het boek beschrijft niet alleen de daad, maar vooral de kille nasleep: de arrestatie, de verhoren en het verblijf in een Justitiële Jeugdinrichting (JJI). Cazemier laat haarscherp zien hoe één verkeerde beslissing niet alleen het leven van het slachtoffer, maar ook dat van de dader en zijn omgeving volledig verwoest.

Waarom Cazemier de overtreffende trap is van Slee

De vergelijking met Carry Slee is onvermijdelijk als we praten over maatschappelijke jeugdboeken. Toch zit er een wezenlijk verschil in de aanpak. Waar Slee vaak focust op een duidelijke moraal en een groepsdynamiek die uiteindelijk weer in balans komt, is Cazemier rauwer.

Er is in Split second geen sprake van een zwart-wit verdeling tussen 'goed' en 'fout'. Thijs is geen crimineel, maar een jongen die een verschrikkelijke fout maakt. De psychologische isolatie en het schuldgevoel worden zo tastbaar beschreven dat de term 'kinderlijk' bij Slee inderdaad spontaan naar boven komt. Cazemier graaft dieper in de realiteit van het huidige strafrecht en de mentale impact van geweld. Je leeft ook zo mee met Thijs, en je voelt letterlijk, dat hij toch echt geen crimineel is. Twerwijl als je dit als een bericht op Social Media leest, of lekker ouderwets in de krant, je gelijk je oordeel klaar hebt over zo'n jongen.

De discussie over het C-boek op havo/vwo

Uit mijn eigen tijd op het VWO en toen onze kinderen op het VWO zaten is wel blijven hangen dat de C boeken al snel verleden tijd zijn. D boeken, en zelfs al snel volwassenromans met veel diepgang zijn de boeken die er gelezen moeten worden. Maar ook in 4 VWO ben je gewoon een jongen of meisje van 16, net als Thijs.  Het hardnekkige beeld in het onderwijs: een C-boek (voor 12 tot 16 jaar) zou te licht zijn voor leerlingen op de havo of het vwo. Terwijl op het vmbo dit soort boeken met open armen worden ontvangen vanwege de herkenbaarheid, worden ze op de hogere niveaus dikwijls van de leeslijst geweerd.

Dat is een gemiste kans. Juist de morele complexiteit van Split second leent zich uitstekend voor analyse en discussie in de klas. Het feit dat de taal toegankelijk is, betekent niet dat de thematiek eenvoudig is. In een tijd waarin messengeweld onder jongeren een actueel probleem is, biedt dit boek een noodzakelijke en indringende spiegel.

Aan de andere kant, is dit boek voor veel groep 8 kinderen nog niet geschikt. De niet zo sterke lezer, zitten nog op niveau B boek. En veel van de sterke lezers, vinden dit onderwerp wellicht nog te heftig. Ik generaliseer hier natuurlijk even het stereotype VWO leerling tov een VMBO leerling.

Conclusie: Een spiegel voor elke jongere

Of je nu een sterke lezer bent op het VWO of liever naar een herkenbaar verhaal grijpt op het VMBO: Split second raakt een snaar die losstaat van schoolniveaus. Het boek daagt je uit om na te denken over je eigen grenzen en de dunne lijn tussen veiligheid en geweld. Juist die grijstinten maken het verhaal zo waardevol. Het is misschien een C-boek op papier, maar de impact is die van een volwassen roman.

Caja Cazemier bewijst hiermee opnieuw dat ze als geen ander de vinger op de zere plek van de huidige tijdgeest kan leggen. Een absolute aanrader voor iedereen die niet wegloopt voor een rauw en eerlijk verhaal.

Let op: In dit artikel zitten affiliate links en/of is het gemaakt in samenwerking met een merk. Dat betekent dat ik een kleine vergoeding krijg als jij via die links iets bestelt, zonder dat het jou extra kost. Zo steun je Mama’s met thee en help je mij om leuke content te blijven maken.

Op social media herken je samenwerkingen en affiliate posts altijd aan de hashtag #mmtad. Zo weet je direct waar het om gaat.

Thanks voor je support!